Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), meslek kodu uygulamasına geçiyor. Örneğin aynı işyerinde çalışan bulaşıkçı asgari ücretten gösterilirken aşçı daha yüksekten gösterilecek. İkisi de asgariden gösterilmek istenirse sistem bunu kabul etmeyecek.
SGK, Türkiye'de 10 milyon 400 bin çalışandan yaklaşık 4,5 milyonunun SSK priminin asgari ücret üzerinden yatırılması ve çoğu kişinin iş hayatının tamamında asgari ücretten çalışmış gibi gösterilmesi dolayısıyla her yıl milyarlarca lirayı bulan prim kaybını önlemek amacıyla "Meslek Kodu” uygulamasını başlatıyor.
Buna göre, her mesleğin bir kodu olacak ve kurum artık sigorta kaydı ile birlikte meslek kodlarını da girecek. Uygulama ile birlikte farklı statülerde çalışanlar için aynı ücret gösterilemeyecek.
Çalışanların hiçbir sosyal güvenlik kurumuna tabi olmadan istihdam edilmesi ile kişilerin sosyal güvenliğe kayıtlı olmasına rağmen SGK'ya gerçek maaşlarının altında bildirilmesi şeklinde iki tür kayıt dışılıkla mücadelenin edildiği Türkiye'de yaklaşık 9 milyon 300 bin kişi sigortasız çalıştırılırken, toplam çalışanların yaklaşık yüzde 44'ünün primi asgari ücretten ödeniyor.
'Kayıt içindeki kayıt dışılık' olarak ifade edilen bu duruma savaş açan SGK'nın yeni uygulamasıyla beyaz yakalılar ile orta düzey çalışanların asgari ücretten bildirilmesinin önüne geçilme-si amaçlanırken, Kırşehir Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Başkanı Mustafa İzzet Doğan da, uygulama ile SGK'nın prim kaybının azalmasının yanı sıra çalışanların daha yüksek emekli maaşı ile emekli olabileceklerini belirtti.
Yatırılan primin her yıl yükseltilmesinin yanı sıra nitelikli personelin asgari ücretten gösterilmemesini sağlayacak olan "Meslek Kodu" uygulaması ile ilgili Kırşehir Televizyonu (KTV) haber ekibine bilgiler veren Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Başkanı Mustafa İzzet Doğan, "Meslek Kodu" uygulamasının gecikmiş de olsa olumlu bir çalışma olduğunu belirterek, şunları kaydetti:
“Sosyal Güvenlik Kurumu'nun meslek kodu uygulamasıyla ilgili bir çalışması var. Kamuoyunda sızlanmalara yol açan kayıt dışının çok yüksek oranda olması ülkemizin önemli gerçeklerinden biri. En iyimser tahminlerle dahi kayıt dışının ülkemizde % 40-50 civarında olduğu dile getirilmekte. Sosyal Güvenlik Kurumu kayıt içinde kayıt dışılıkla olan mücadelede iki tür sorunla karşı karşıya.
"Biri sosyal güvenlik sistemine hiç tabi olmayanlar, yani herhangi bir işte çalıştığı halde halk arasındaki deyimiyle sigortası yapılmayanlar. Yani kuruma hiç bildirilmeyenler ki bunlar Sosyal Güvenlik Kurumu'nun açıklarının büyük bir kısmını oluşturmakta. Türkiye İstatistik Kurumu'nun son yaptığı çalışmalara göre yaklaşık 9 milyon 300 bin civarında bir kayıt dışı çalışmanın söz konusu olduğu ve bunun da Sosyal Güvenlik Kurumu'na yaklaşık 26 milyar civarında bir yük getirdiği dile getirilmekte ki bu kayda değer bir rakam.
"Bir diğeri de kayıt içinde kayıt dışılık diye tabir edilen bir olay var. Burada da Sosyal Güvenlik Kurumu'na çalışanlar bildirilmekte, ancak primleri kuruma beyan edilirken asgari ücret üzerinden bildirilmekte. Zaten yasalarımıza bakarsak asgari ücretin altında bildirme yok. Bu da çok ciddi kayıplara yol açmakta.
"Sosyal Güvenlik Kurumu, meslek kodu ile hem hiç kuruma kaydı olmayanların kayıt altına alınmasına dönük kayıt dışılıkla mücadele etmeye çalışmakta, hem de kayıt içinde olanların tamamının asgari ücretten gösterilmesinin önlenmesine dönük çalışma yapıyor. Meslek kodu uygulaması ne tür bir değişiklik getirecek. Ülkemizde örneğin restoranda bir bulaşıkçıyla, aşçının her ikisinin de maaşları büyük bir olasılıkla birçok işyerinde aynı gösterilmekte. Oysa bir aşçıyla bulaşıkçının aynı maaşı alması mümkün değil. Bunun önüne geçebilmek amacıyla Sosyal Güvenlik Kurumu bundan sonra kayıtlarda işe girişlerde meslek kod uygulaması getirmekte.
"Her mesleğe bir kod verilecek. Ve farklı iş yapanların aynı maaştan alıyormuş gibi gösterilmesinin önüne geçecek sistem. Meslek kodu uygulamasından sonra çelişkili gördüğü uygulamaları da asgari ücretten göstermeyi kabul etmeyecek, sisteme giremeyeceksiniz. Dolayısıyla bu da işverenin bu tür uygulamalara tenezzül etmesinde caydırıcı bir etki gösterecek.
"Sosyal Güvenlik Kurumu'nun yaptığı çalışmaya göre şuanda 10 milyon 400 bin civarında sigortalı çalışan olduğu belirtili-yor. Bunun yaklaşık % 44'ünün asgari ücretten gösterildiği tespit edilmiştir ki normalde asgari ücretten gösterilen oranın bu kadar olmaması gerekir. Özellikle de beyaz yakalılar veya orta düzey çalışanlar ve büro işçilerinin büyük bir kısmı asgari ücretin üzerinde maaş aldıkları malumunuzdur. Meslek kod uygulaması bunun düzeltilmesi anlamında fayda sağlayacak diye inanıyorum. Bunun bir faydası da asgari ücretin üzerinde maaş alanların gerçek rakamların bildirilmesi durumunda hem Sosyal Güvenlik Kurumu'nun prim kaybı azalacaktır, hem de çalışanlar emekli olduklarında gerçek rakamdan primleri gösterileceği için daha yüksek emekli maaşı alabilecekler.
"İşten ayrılmaları durumunda da kıdem tazminatlarının gerçek tazminatı neyse o tazminatı alma şansları olacaktır. Dolayısıyla ben meslek kodu uygulamasının gecikmiş de olsa olumlu bir çalışma olduğuna inanıyorum ve bir an önce hayata geçirilmesinde fayda var diye düşünüyorum.”
